Ν. 5327/2026: Τι αλλάζει στην επαγγελματική ασφάλιση και στα ομαδικά συνταξιοδοτικά

Ο Νόμος 5327/2026 (ΦΕΚ Α΄ 132/28.08.2026) είναι μια μεταρρύθμιση που ενισχύει και εκσυγχρονίζει τον πυλώνα της επαγγελματικής ασφάλισης στην Ελλάδα. Ο κύριος στόχος του είναι να αναπτυχθεί η συμπληρωματική συνταξιοδοτική αποταμίευση και να εξισωθούν οι κανόνες λειτουργίας ανάμεσα στα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ) και στα εταιρικά Ομαδικά Συνταξιοδοτικά Συμβόλαια (ΟΣΣ).

Ακολουθούν οι βασικοί άξονες του νόμου και οι απαντήσεις στις ερωτήσεις που ακούμε συχνότερα από επιχειρήσεις και ασφαλισμένους.

1. Νέοι θεσμοί: Ανοικτά ΤΕΑ και ΟΑΠΕΣ

• Ανοικτά Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης: επιτρέπεται πλέον η ίδρυση επαγγελματικών ταμείων στα οποία μπορούν να προσχωρούν νέες επιχειρήσεις και εργοδότες με απλή έγκριση του ΔΣ του ΤΕΑ. Τα Ανοικτά ΤΕΑ πρέπει να διαθέτουν αυστηρό σύστημα κανονιστικής συμμόρφωσης.
• Ομαδικό Ασφαλιστικό Προϊόν Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης (ΟΑΠΕΣ): ένα πρότυπο κεφαλαιοποιητικό προϊόν από ασφαλιστικές επιχειρήσεις, που λειτουργεί με παρόμοιους όρους και κανόνες με τα ΤΕΑ.

2. Αύξηση του αφορολόγητου ορίου εισφορών από 1/1/2027

• Μισθωτοί: το ανώτατο ετήσιο όριο εισφορών εργαζόμενου και εργοδότη (σωρευτικά) αυξάνεται στο 35% των ακαθάριστων αποδοχών, από 20% που ισχύει σήμερα. Οι εισφορές απαλλάσσονται από τον φόρο εισοδήματος εφόσον δεν ξεπερνούν το όριο αυτό.
• Μη μισθωτοί (ελεύθεροι επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενοι): το όριο ορίζεται στις 35.000 ευρώ ετησίως (από 20.000 ευρώ), με ετήσια αναπροσαρμογή βάσει του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή. Οι εισφορές σε ΟΑΠΕΣ εκπίπτουν από το φορολογητέο εισόδημα έως αυτό το ποσό.
• Νεοεισερχόμενοι άνω των 55 ετών: όσοι εντάσσονται για πρώτη φορά μετά τα 55 διατηρούν τα προηγούμενα όρια, 20% για μισθωτούς και 20.000 ευρώ για μη μισθωτούς.

3. Πότε καταβάλλεται η παροχή

Η βασική προϋπόθεση είναι η λήψη σύνταξης γήρατος από τον κύριο φορέα ασφάλισης. Εναλλακτικά, η παροχή μπορεί να ληφθεί μετά τη συμπλήρωση του 55ου έτους, με προσοχή στη φορολόγηση μεταξύ 55 και 61 ετών.

• Πριν τα 55 δεν καταβάλλεται παροχή για κανένα λόγο.
• Πρόωρη ρευστοποίηση δεν προβλέπεται.
• Σε περίπτωση θανάτου του μέλους, το απόθεμα καταβάλλεται στους δικαιούχους.

4. Νέα φορολόγηση παροχών βάσει ηλικίας

Για τα ποσά που σωρεύονται από 1/1/2027, η παροχή φορολογείται αυτοτελώς με συντελεστή που εξαρτάται από την ηλικία του μέλους όταν ξεκινά η καταβολή:

• Άνω των 67 ετών: 5% για εφάπαξ (2,5% για περιοδική παροχή)
• 62 έως 67 ετών: 10% για εφάπαξ (5% για περιοδική παροχή)
• 55 έως 61 ετών με σύνταξη από κύριο φορέα: 10% για εφάπαξ (5% για περιοδική παροχή)
• 55 έως 61 ετών χωρίς σύνταξη: φορολόγηση με τη γενική κλίμακα φόρου εισοδήματος από μισθωτή εργασία και συντάξεις

Ως περιοδική παροχή νοείται αυτή που καταβάλλεται ισόβια ή για τουλάχιστον 15 χρόνια, με σταθερές ή αυξανόμενες καταβολές.

5. Εποπτεία, μητρώο και προστασία ασφαλισμένων

• Τράπεζα της Ελλάδος: αναλαμβάνει την προληπτική εποπτεία των ΤΕΑ, όπως ήδη ισχύει για τις ασφαλιστικές εταιρείες.
• Δημόσιο μητρώο ΟΑΠΕΣ: ο χαρακτηρισμός «ΟΑΠΕΣ» επιτρέπεται μόνο για προϊόντα καταχωρισμένα στο ηλεκτρονικό μητρώο της ΤτΕ. Ο φάκελος περιλαμβάνει τυποποιημένους όρους, διαχείριση επενδύσεων και κινδύνων, δήλωση επενδυτικής πολιτικής, Έντυπο Βασικών Πληροφοριών (KID) και αγορά-στόχο.
• Διακριτή διαχείριση: τα περιουσιακά στοιχεία κάθε προγράμματος ΟΑΠΕΣ διαχειρίζονται χωριστά από τις λοιπές δραστηριότητες του παρόχου και από άλλα προγράμματα.
• Vesting: στα ΟΑΠΕΣ ο συνολικός χρόνος αναμονής και κατοχύρωσης των εργοδοτικών εισφορών δεν ξεπερνά τα 3 έτη.

6. Φορητότητα και μεταφορές προγραμμάτων

Οι εργαζόμενοι μπορούν να μεταφέρουν τα συνταξιοδοτικά τους δικαιώματα όταν αλλάζουν εργοδότη ή επαγγελματική ιδιότητα, από ΤΕΑ σε ΤΕΑ, από ΟΑΠΕΣ σε ΤΕΑ ή σε άλλο ΟΑΠΕΣ, χωρίς καμία χρέωση. Προβλέπονται επίσης μεταφορές ολόκληρων προγραμμάτων από ΤΕΑ σε ΟΑΠΕΣ και αντίστροφα, με τις εγκρίσεις της Τράπεζας της Ελλάδος.

7. Μεταβατική περίοδος έως 31.12.2027

Έως 31.12.2027 τα υφιστάμενα Ομαδικά Συνταξιοδοτικά Συμβόλαια αντιμετωπίζονται φορολογικά ως ΟΑΠΕΣ. Από 1.1.2028 τα ομαδικά προγράμματα που δεν έχουν καταχωριστεί ως ΟΑΠΕΣ μπορούν να συνεχίσουν, αλλά χάνουν τα φορολογικά πλεονεκτήματα. Η 31.12.2027 είναι επομένως η κρίσιμη ημερομηνία για την απόφαση μετατροπής.

Συχνές ερωτήσεις

Έχω ήδη ομαδικό συνταξιοδοτικό. Αλλάζει κάτι μέχρι 31/12/2026;

Όχι. Τα ποσά που έχουν σωρευτεί ή θα σωρευτούν έως 31.12.2026 φορολογούνται με τις διατάξεις που ίσχυαν όταν σωρεύτηκαν:

• Ποσά έως 31.12.2023: 10% για εφάπαξ έως 40.000 ευρώ και 20% για το μέρος πάνω από 40.000 ευρώ.
• Ποσά από 1.1.2024 έως 31.12.2026: βάσει ετών ασφάλισης, 20% έως 5 έτη, 15% από 5 έως 10 έτη, 10% από 10 έως 20 έτη και 5% πάνω από 20 έτη. Υπολογίζεται ο συνολικός χρόνος στο ομαδικό συμβόλαιο έως 31.12.2026.

Σε περίπτωση πρόωρης εξαγοράς, οι παραπάνω συντελεστές αυξάνονται κατά 50%.

Τι αλλάζει από 1/1/2027;

Για τα νέα ποσά εφαρμόζεται η φορολόγηση βάσει ηλικίας της ενότητας 4 και το αυξημένο όριο εισφορών 35% για μισθωτούς (35.000 ευρώ για μη μισθωτούς).

Είμαι υποχρεωμένος να μετατρέψω το συμβόλαιό μου σε ΟΑΠΕΣ μέσα στο 2027;

Ο νόμος δεν προβλέπει αυτόματη μετατροπή. Όμως, για να εξακολουθήσει το πρόγραμμα να έχει το ειδικό φορολογικό καθεστώς από 1.1.2028, πρέπει να ενταχθεί σε ΟΑΠΕΣ.

Μπορώ να καταγγείλω το συμβόλαιο μέσα στο 2027;

Ναι. Το ομαδικό συνταξιοδοτικό είναι παροχή της επιχείρησης κατ' ελευθεριότητα. Η φορολόγηση των ποσών που θα καταβληθούν εξαρτάται από το πότε σωρεύτηκε το κάθε κομμάτι (έως 2023, 2024 έως 2026, από 2027), όπως περιγράφεται παραπάνω.

Αν κάνω ομαδικό συνταξιοδοτικό σήμερα, τι θα ισχύσει;

Η επιχείρηση μπορεί να συνάψει σήμερα ομαδικό συνταξιοδοτικό που είναι εν δυνάμει ΟΑΠΕΣ, με την τελική απόφαση για ένταξη έως 31.12.2027. Για τις εισφορές έως 31.12.2026 ισχύει το όριο 20% (20.000 ευρώ για μη μισθωτούς), ενώ από το 2027 το όριο ανεβαίνει στο 35% (35.000 ευρώ).

Συμπέρασμα: Τα φορολογικά πλεονεκτήματα αλλάζουν τους κανόνες του παιχνιδιού

Ο νέος νόμος ενισχύει σημαντικά τα φορολογικά οφέλη τόσο για τους εργαζόμενους όσο και για τις επιχειρήσεις. Από 1/1/2027 το ανώτατο όριο φοροαπαλλασσόμενων εισφορών μισθωτών αυξάνεται στο 35% των ακαθάριστων αποδοχών, έναντι 20% που ίσχυε μέχρι σήμερα. Για τους μη μισθωτούς, το αντίστοιχο όριο διαμορφώνεται στις 35.000 ευρώ ετησίως (έναντι 20.000 ευρώ), δημιουργώντας μια εξαιρετικά ελκυστική δυνατότητα αποταμίευσης με φορολογικά οφέλη. Τα όρια παραμένουν στο προηγούμενο καθεστώς, 20% και 20.000 ευρώ, για τα μέλη ηλικίας 55 ετών και άνω που εντάσσονται για πρώτη φορά σε ΟΑΠΕΣ.

Οι εισφορές εργοδότη σε ΟΑΠΕΣ εξακολουθούν να αναγνωρίζονται ως παραγωγική δαπάνη για τις επιχειρήσεις, ενώ οι εισφορές που καταβάλλουν τα μέλη απολαμβάνουν τη φορολογική μεταχείριση του νέου πλαισίου.

Παράλληλα, το νέο καθεστώς φορολόγησης των παροχών επιβραβεύει τη μακροχρόνια παραμονή στο σύστημα. Για ηλικίες από 62 έως 67 ετών το εφάπαξ φορολογείται με 10%, ενώ μετά το 67ο έτος ο συντελεστής μειώνεται στο 5%.

Αν η επιχείρησή σας έχει ήδη ομαδικό συνταξιοδοτικό ή σκέφτεται να δημιουργήσει ένα, τώρα είναι η στιγμή να σχεδιάσει τη μετάβαση πριν από την 31.12.2027. Η ομάδα μας μπορεί να σας βοηθήσει να αξιολογήσετε τις επιλογές σας.

Το κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί νομική ή φορολογική συμβουλή.